Monitoring przez Inwestora Venture Capital – czerwone flagi

Jak rozpoznać problemy w monitorowanym przedsiębiorstwie?

„Czerwone flagi” to oznaki przyszłych problemów w monitorowanym przedsiębiorstwie. Mogą być niezauważone przez zarządzających, ale Inwestora Venture Capital powinny one zmotywować do działania.

Inwestorzy Venture Capital, realizując zadania monitoringowe (minimum to comiesięczne raporty i spotkania inwestorskie), poszukują pierwszych oznak problemów, które w niedalekiej przyszłości mogłyby zagrozić rozwojowi przedsiębiorstwa.

Najczęściej, te pierwsze oznaki są niezauważane przez zarządzających (założyciela), ale dla Inwestora Venture Capital, obserwującego przedsiębiorstwo „z zewnątrz”, są bardziej widoczne.

Te pierwsze oznaki przyszłych problemów są określane jako czerwone flagi (red flags). Najczęściej spotykane „czerwone flagi” są opisane poniżej.

Opóźnienia w przekazywaniu raportów

Jeśli raporty zostają przesyłane do Inwestora VC ze znacznym opóźnieniem może to oznaczać, iż albo zaistniały problemy dotyczące przedstawienia określonych transakcji czy zdarzeń w sprawozdaniach finansowych albo same informacje wynikające ze sprawozdań lub memo są niekorzystne.

W jednym i drugim przypadku Inwestor Venture Capital będzie się blisko przyglądał powodom opóźnień.

Niska jakość raportów

Jeśli sprawozdania finansowe i raporty opisowe są przygotowane niedbale lub w sposób niejasny lub z błędami może to oznaczać, iż całe przedsiębiorstwo jest zarządzane w podobny sposób w jaki są przygotowywane raporty.

Niskiej jakości planowanie

Jeśli przedsiębiorstwo często mija się rzeczywistością w znaczący sposób od budżetów i projekcji może to oznaczać, iż zarządzający nie rozumieją zarówno przedsiębiorstwa jak i rynku, na którym ono funkcjonuje.

Opóźnienia w płatnościach

Opóźnienia w spłacie zaciągniętych rat kredytu może oznaczać, iż przedsiębiorstwo ma problemy z kapitałem pracującym i opóźnienia mogą dotyczyć również zobowiązań wobec dostawców, wypłat wynagrodzeń dla pracowników, rozliczeń podatkowych (podatek dochodowy od przedsiębiorstw (CIT), zaliczki na podatek dochodowy za fundusz płac, VAT) czy ZUS.

Wyższe niż zakładane straty

Jeśli pojawia się trend w odchyleniach wielkości wyniku finansowego (np. wynik netto, EBIT, EBITDA) wypracowanego od wielkości w budżecie może to oznaczać, iż przedsiębiorstwo ma problemy z podstawową działalnością. Bardzo często główny zarządzający będzie twierdził, że to przejściowe i wkrótce nastąpi poprawa.

Warto przeprowadzić rozmowy z innymi zarządzającymi, którzy często dostrzegają problemy wyraźniej niż ich szef.

Istotne zmiany w bilansie

Skokowe zmiany w pozycjach bilansu lub zarysowujący się trend to pierwsze oznaki problemów z podstawowym biznesem.

Czerwonymi flagami będą między innymi: zwiększanie się zapasów (oznaka problemów ze sprzedażą), wzrost poziomu należności (opóźnienia w spływie gotówki mogą w znaczącym stopniu utrudnić funkcjonowanie przedsiębiorstwa), stałe zwiększenia poziomu zobowiązań (brak racjonalnego wyjaśnienia może oznaczać problemy z kapitałem pracującym) itp.

Zmiany w umowie bankowej lub wypowiedzenie umowy

Negocjacje z bankiem w zakresie zmian w umowie bankowej to oznaka, iż przedsiębiorstwo ma problem z osiągnięciem wyznaczonych przez bank wskaźników finansowych i bank żąda większych zabezpieczeń lub zmniejszenia poziomu linii kredytowej.

Wypowiedzenie umowy przez bank oznacza, iż zarządzający przedsiębiorstwem zlekceważyli wcześniejsze ostrzeżenia banku.

Zmiany w zasadach księgowości

Wszystkie zmiany metod księgowania powinny będą analizowane przez Inwestora Venture Capital, ponieważ mogą, ale nie muszą, być sposobem na poprawienie pozycji w rachunku zysków i strat czy bilansu (np. zmiana metody amortyzacji, rozpoznawania przychodu, rozliczania kosztów, wyceny aktywów).

Utrudniony kontakt z zarządzającymi

Jeśli Inwestor Venture Capital ma problem w skontaktowaniu się z przedsiębiorcą (głównym zarządzającym) lub ustaleniu terminu spotkania może być sygnałem, że przedsiębiorca obawia się przekazać niekorzystne wiadomości o przedsiębiorstwie lub jest przytłoczony niekorzystnym natłokiem problemów w przedsiębiorstwie.

Dotyczyć to będzie również niepojawianiu się głównego zarządzającego na spotkaniach inwestorskich („monitoring meeting”) czy posiedzeniach rady nadzorczej.

Przedsiębiorca może też być przytłoczony sprawami rodzinnymi lub innymi (np. problemy z alkoholem), co również może oznaczać problemy dla przedsiębiorstwa.

Istotne zmiany w zespole zarządzających

Zmiany w zespole zarządzającym małego przedsiębiorstwa mogą być oznaką znaczących problemów. Inwestor będzie prawdopodobnie dokładnie sprawdzał jakie były powody odejścia takiej osoby.

Zaskakująca decyzja o odejściu z przedsiębiorstwa może oznaczać problemy w samym zarządzie przedsiębiorstwa. W krótkim okresie może to spowodować spowolnienie rozwoju przedsiębiorstwa.

Istotne zmiany / wahania w sprzedaży i zamówieniach

Spadek zamówień jest wskaźnikiem wczesnego ostrzegania, iż założenia sprzedaży mogą nie zostać osiągnięte, a stały, spadkowy trend może oznaczać strategiczne problemy.

Nienormalne wahania oznaczać mogą podejmowanie sztucznych działań przez zarząd w celu poprawy sytuacji – prawdopodobnie tylko w krótkim terminie.

Utrata ważnego klienta i dostawcy

Utrata głównego klienta może być rezultatem słabość całego działu sprzedaży. Może to być początek kolejnych problemów z klientami. Podobne znaczenie ma utrata głównego lub jednego z głównych dostawców.

Problemy z pracownikami

Wysoka rotacja pracowników może wskazywać słabości zarządzających w zakresie działań HR w przedsiębiorstwie. Niebezpieczny może też być niższy, od przeciętnej w sektorze, wskaźnik rotacji (stagnacja może wpłynąć negatywnie na cały zespół, np. demotywacja).

Szczegółowa analiza siatki wynagrodzeń może wskazać przyczynę – wysokie zarobki. Zarówno brak rotacji jaki jej wysoki poziom może wskazywać na problemy w przedsiębiorstwie.

Znaczące korekty sprawozdań finansowych

Istotne korekty (adujstmets) pozycji bilansu lub rachunku zysku i strat na koniec okresów (kwartał, półrocze lub rok) mogą oznaczać działania zarządzających w celu „podreperowania” wyniku finansowego czy wskaźników finansowych, np. „aktywowanie” niektórych kosztów, agresywne rozpoznawanie przychodów itp. Działania takie zdają egzamin tylko w krótkim terminie.

autor: Mariusz Malec