Monitoring przedsiębiorstwa przez Inwestora Venture Capital

Monitoring jako forma wspierania przedsiębiorstwa.

Monitorowanie przedsiębiorstwa to, obok „wyjścia” z inwestycji, najważniejsza aktywność Inwestora Venture Capital. Sposób monitorowania jest zazwyczaj dostosowany do firmy, fazy jej rozwoju czy kompetencji zarządu.

W przypadku inwestycji Venture Capital realizacja monitoringu przedsiębiorstwa przez Inwestora VC to nie tylko pasywne sprawowanie funkcji nadzorczych, ale przede wszystkim aktywna współpraca w zakresie wsparcia firmy we wszystkich obszarach jej funkcjonowania.

Nieodzowne jest znaczne zaangażowanie Inwestora Venture Capital w procesach operacyjnych, inwestycyjnych, finansowych i strategicznych. Poziom tego zaangażowania jest najczęściej uzgadniany przez strony podczas negocjacji (Term-sheet, Umowa Inwestycyjna).

Jego zakres wynika głównie z fazy rozwoju przedsiębiorstwa, przy czym młode przedsiębiorstwa wymagają silnego wsparcia na każdym poziomie zarządzania firmą, łącznie z pełnieniem funkcji w zarządzie takiej firmy, a bardziej dojrzałe – wsparcia selektywnego.

Zakres aktywności Inwestora będzie też uzależniony od kompetencji zarządu przedsiębiorstwa, choć uzupełnianie tych kompetencji będzie mieć charakter raczej tymczasowy.

Istotnym elementem monitoringu przeprowadzanego przez każdego Inwestora Venture Capital będą niepokojące sygnały płynące z firmy (czerwone flagi).

Monitoring a Anioł Biznesu

W przypadku inwestycji dokonanej przez Anioła Biznesu (w większości przypadków inwestycja w przedsiębiorstwo na wczesnym etapie rozwoju) monitorowanie jest realizowane zazwyczaj przez niego / nią osobiście.

Jeśli inwestycja jest realizowana przez grupę Aniołów Biznesu (nawet kilkadziesiąt osób) monitoring jest realizowany przez jedną czy dwie osoby, reprezentujące całą grupę.

Może to być również wiodący (w danym syndykacie) Anioł Biznesu lub broker (osoba lub firma) organizujący taką transakcję czy też wynajęci doradcy zewnętrzni. Niezależnie od tego kim jest taka osoba, pełni ona rolę „pierwszego kontaktu” dla obu stron, czyli spółki i zarządzających oraz poszczególnych inwestorów.

Anioł Biznesu często współpracuje bardzo blisko z zarządem, a w tym uzupełniając braki kadrowe zespołu zarządzającego czy wspierając go w jednej lub wielu dziedzinach (marketing, zarządzanie, produkcja, sprzedaż, finanse itp.).

Bywa, że Anioł Biznesu po dokonaniu inwestycji lub w sytuacjach kryzysowych poświęca firmie tyle samo czasu, co osoby zarządzające. Nie jest niczym dziwnym jego udział w spotkaniach z kluczowymi kontrahentami, bankiem itp.

Zawsze będzie brał udział w spotkaniach z potencjalnymi inwestorami, brokerem zajmującym się pozyskaniem nowych inwestorów czy IPO (New Connect).

Wraz z rozwojem przedsiębiorstwa zmieniać się będą obszary koncentracji Anioła Biznesu oraz jego zaangażowanie (szczególnie w przypadku gdy Anioł Biznesu zainwestował w kilka spółek).

Anioł Biznesu może przykładać mniejsza rolę do regularnych sprawozdań zarządu spółki ze względu na bezpośredni stały dostęp do informacji zarówno operacyjnych jak i finansowych.

Monnitoring a Fundusz Venture Capital

W przypadku inwestycji realizowanej przez Fundusz Venture Capital (w większości przypadków inwestycja w przedsiębiorstwo na późniejszym etapie rozwoju) monitorowanie jest realizowane przez reprezentantów Funduszu VC i współpracujących z nimi stałych konsultantów.

Monitoring bieżący jest więc zazwyczaj realizowany przez „opiekuna” przedsiębiorstwa, członka zespołu Funduszu Venture Capital. Taki przedstawiciel jest zazwyczaj pierwszym kontaktem dla przedsiębiorstwa z Funduszem, a w ramach samego Funduszu VC jest osobą, która odpowiada za całość działań monitoringowych związanych z danym przedsiębiorstwem.

W większości, fundusze Venture Capital posiadają ograniczone zasoby specjalistów w dziedzinie marketingu, sprzedaży czy produkcji. Ich silną stroną są zazwyczaj finanse oraz zdolność pozyskiwania menadżerów do swoich projektów.

Mogą posiadać znajomość i specyfikę danej branży, ale tylko w przypadku firm, w które wcześniej inwestowali.

Z tych względów Fundusze Venture Capital rzadko inwestują w przedsiębiorstwa, które nie posiadają silnego lidera oraz pełnego zespołu zarządzającego.

Fundusz Venture Capital będzie przykładał zdecydowanie większa wagę do formalnych aspektów monitoringu niż Anioł Biznesu (monitoring meeting, memo, sprawozdania finansowe).

Monitoring

Najczęściej, minimalnym wymogiem każdego Inwestora Venture Capital będą regularne, comiesięczne raporty, składające ze sprawozdań finansowych wraz z komentarzem do tych sprawozdań i opisem istotnych zdarzeń (memo).

Sprawozdania finansowe powinny być przygotowane wg formy uzgodnionej z Inwestorem VC i powinny zawierać analizę realizacji założonego budżetu.

Mogą one przyjąć formę uproszczoną, czyli tylko wybrane elementy bilansu, rachunku zysku i strat oraz sprawozdania z przepływów gotówkowych, czyli Cash flow.

Najczęściej przyjmują jednak formę raczej finansowego zestawienia menedżerskiego (rachunkowość zarządcza) niż zestawienia wg zasad rachunkowości finansowej (lub podatkowej).

Kolejnym ważnym elementem monitoringu będą spotkania zarządu i Inwestora Venture Capital (monitoring meeting, czyli spotkania monitoringowe) lub, mniej lub bardziej formalne, posiedzenia rady nadzorczej.

Są one uzupełnieniem informacji przesyłanych w postaci raportów. Inwestor VC na spotkaniu „twarzą w twarz” może szybciej uzyskać odpowiedź na swoje pytania lub dodatkowe wyjaśnienia. Spotkania odbywają się zazwyczaj wg wcześniej ustalonej agendy.

Często takie spotkania odbywane są jako telekonferencje (bardzo często przy wykorzystaniu Skype’a). Na tych posiedzeniach omawiane są również strategiczne decyzje. W takich spotkaniach uczestniczy co najmniej jeden przedstawiciel Funduszu Venture Capital lub Anioł Biznesu.

Wraz z rozwojem przedsiębiorstwa będzie się zmieniał sposób monitorowania przedsiębiorstwa – mniej będzie spotkań bezpośrednich, a więcej „Excela”, mniej wsparcia Inwestora VC na poziomie operacyjnym, a więcej na poziomie strategicznym, a przede wszystkim będzie następował coraz wyższy poziom formalizacji procesów monitoringowych itp.

autor: Mariusz Malec