Ewolucja definicji Venture Capital

Jak się zmieniała definicja Venture Capital w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat?

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat następowała stała ewolucja definicji Venture Capital, co miało związek z gwałtownymi zmianami w zakresie produktów inwestycyjnych, a przede wszystkim ich zróżnicowaniu, postępującej specjalizacji.

Do końca lat siedemdziesiątych

Aż do końca lat siedemdziesiątych dominuje definicja, która traktuje wszystkie inwestycje kapitałowe w prywatne przedsiębiorstwa jako Venture Capital. Był to wynik rozwoju inwestycji, dokonywanych zarówno bezpośrednio przez osoby prywatne (anioły biznesu), jak i instytucje publiczne (w znakomitej większości w Stanach Zjednoczonych) w firmy, które charakteryzowały się wczesną fazą rozwoju, a ich działalność była oparta na zaawansowanych technologiach.

W zamian za bardzo wysokie ryzyko inwestorzy oczekiwali bardzo wysokiej stopy zwrotu. Inwestycje miały charakter kapitałowy i najczęściej inwestorzy pozostawali udziałowcami mniejszościowymi.

Dekada lat osiemdziesiątych

Na początku lat osiemdziesiątych wyraźnie zarysowywały się nowe kierunki rozwoju w zakresie inwestycji na rynku niepublicznym, które nie ograniczały się do przedsiębiorstw we wczesnej fazie rozwoju i z sektora technologii, ale rozszerzały się na tradycyjne sektory i na wszystkie etapy rozwoju.

Przejawem tych zmian było powstanie funduszy typu buy-out (MBO, MBI) czy restrukturyzacyjnych. Pojawili się też nowi inwestorzy, których działalność tych funduszy była oparta głównie na środkach funduszy emerytalnych i innych inwestorów instytucjonalnych.

Inwestorzy dokonując inwestycji chętnie posługiwali się, oprócz inwestycji kapitałowych, długiem (np. transakcje LBO, mezzanine).
Inwestowano w przedsiębiorstwa na każdym etapie rozwoju.

Inwestycje w przedsiębiorstwa znajdujące się w późniejszych etapach rozwoju charakteryzowały się obniżonym ryzykiem inwestycyjnym, a tym samym niższym oczekiwanym zwrotem z danej inwestycji. Często inwestorzy przejmowali pakiety większościowe.

Inwestycje tego typu nadal koncentrowały się w tym okresie nadal przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych.

Na tle dynamicznie zmieniającego się rynku inwestycji kapitałowych termin „Venture Capital” stopniowo przestawał być adekwatny i zaczął się pojawiać termin „Private Equity„. Oba określenia były stosowane wymiennie.

Od początku lat dziewięćdziesiątych

Lata dziewięćdziesiąte przyniosły dalszy dynamiczny rozwój inwestycji na rynku niepublicznym. Dotyczył on już nie tylko Stanów Zjednoczonych, ale również innych części świata, gdzie dotychczas transakcje tego typu nie były tak powszechne. W Europie najbardziej podatny grunt znalazły w Wielkiej Brytanii.

Według definicji European Private Equity and Venture Capital Association (EVCA), Venture Capital jest częścią Private Equity, co jest zdefiniowane jako całość inwestycji kapitałowych w przedsiębiorstwa, które nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych. Venture Capital to inwestycje kapitałowe dokonywane w fazie rozpoczęcia działalności przez przedsiębiorstwo, we wczesnej fazie jego rozwoju oraz jego ekspansji. Podobne podejście teoretyczne reprezentuje National Venture Capital Association (NVCA) ze Stanów Zjednoczonych.

Można jednak stwierdzić, iż nadal istnieją różnice w rozumieniu Venture Capital i Private Equity pomiędzy Europą a Stanami Zjednoczonymi. Wynika to głównie z różnic w pojmowaniu „fazy ekspansji”.

Na kontynencie północnoamerykańskim wydaje się przeważać opinia, że Venture Capital to wszystkie inwestycje do fazy ekspansji, a Private Equity to wszystko pozostałe (począwszy od fazy dojrzałości). W Europie wydaje się, iż ta granica jest nieco przesunięta „do tyłu” i, tym samym, niektóre transakcje w fazie ekspansji będą często określane jako (i realizowane przez fundusze) Private Equity.

Jeśli przyjąć teoretyczne podejście EVCA nasuwa się pytanie: dlaczego stowarzyszenie ma w nazwie oba typy inwestycji? Czy nazwa nie powinna być skrócona do European Private Equity Association? Z takiego założenia wyszli założyciele polskiego odpowiednika EVCA, PSIK, czyli Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych, które jako pierwsze w Europie zrezygnowało z określenia Venture Capital w swojej pełnej nazwie, czyli Polish Private Equity Association.

autor: Mariusz Malec